Energie-optimalisatie van gebouwen

Wist je dat het optimaliseren van de energie-efficiëntie van gebouwen een absolute noodzaak is geworden in een sector die goed is voor 44% van het energieverbruik in Frankrijk? De bouwsector is ook de meest vervuilende als het gaat om de uitstoot van broeikasgassen, met een jaarlijkse uitstoot van meer dan 123 miljoen ton CO2.

Gezien deze alarmerende cijfers is energie-efficiëntie in gebouwen niet langer een optie, maar een verplichting. In heel Europa zijn gebouwen goed voor 40% van het eindenergieverbruik, wat verklaart waarom er ambitieuze doelstellingen zijn vastgesteld: -40% in 2030 en -60% in 2050. Bovendien zullen woningen die als «energieflats» worden beschouwd geleidelijk uit de verhuur worden genomen.

Door de energieprestaties van gebouwen te optimaliseren, kunt u niet alleen uw kosten aanzienlijk verlagen (tot 30% besparen op uw huidige rekeningen), maar ook het comfort van de bewoners verbeteren en voldoen aan de wettelijke vereisten. In dit artikel onderzoeken we hoe onderhoud, reiniging en isolatie de fundamentele pijlers zijn van een efficiënt en duurzaam energiebeheer van gebouwen.

Inzicht in de problemen bij het optimaliseren van de energie-efficiëntie van gebouwen

Het optimaliseren van de energie-efficiëntie van gebouwen is een grote uitdaging als Frankrijk zijn klimaat- en economische doelstellingen wil halen. Om effectieve actie te ondernemen, is het essentieel om precies te begrijpen wat er op het spel staat.

Energieverbruik van de bouwsector in Frankrijk

De bouwsector is een grote energieverbruiker in Frankrijk. Naast het hierboven genoemde totaalcijfer van 44% moeten we dit verbruik in meer detail analyseren. Frankrijk heeft ongeveer 36 miljoen woningen, waarvan meer dan de helft gebouwd is voor 1975, de datum van de eerste thermische regelgeving.

De verdeling van dit verbruik varieert naargelang het gebruik. Verwarming neemt over het algemeen het grootste deel van de energie-uitgaven voor haar rekening (tussen 60% en 70% van het totale verbruik), gevolgd door sanitair warm water (ongeveer 10-15%), verlichting en elektrische apparatuur. Deze uitsplitsing verklaart waarom thermische isolatie en het onderhoud van verwarmingsapparatuur prioritaire hefbomen zijn.

De tertiaire sector beslaat bijna 900 miljoen vierkante meter en verbruikt jaarlijks meer dan 250 TWh eindenergie. Kantoren, winkels en onderwijsinstellingen zijn de drie belangrijkste verbruikerscategorieën.

Reductiedoelstellingen van het decreet voor de tertiaire sector en RE2020

Met het oog op deze situatie heeft Frankrijk een ambitieus regelgevend kader opgesteld om het energieverbruik van gebouwen geleidelijk te verminderen:

Het decreet voor de tertiaire sector (of de regeling voor tertiaire eco-energie) vereist dat gebouwen in de tertiaire sector van meer dan 1.000 m² hun energieverbruik verminderen met 40% tegen 2030, 50% tegen 2040 en 60% tegen 2050, in vergelijking met een referentiejaar dat niet vroeger kan zijn dan 2010.
De RE2020 (Environmental Regulation 2020), die op 1 januari 2022 van kracht wordt, vervangt de RT2012 en introduceert strengere energieprestatie-eisen voor nieuwe gebouwen. De verordening stelt met name doelen voor maximaal primair energieverbruik en legt beperkingen op aan de koolstofimpact gedurende de levenscyclus van het gebouw.

Deze voorschriften gaan gepaard met controle- en rapportageverplichtingen. Het OPERAT-platform stelt degenen die onder het decreet voor de tertiaire sector vallen in staat om hun energieverbruik jaarlijks te declareren en hun voortgang ten opzichte van de gestelde doelen te volgen.

Verband tussen energieprestaties en comfort voor bewoners

Het optimaliseren van de energie-efficiëntie van gebouwen moet niet alleen worden gezien als een regelgevende of economische beperking. In feite draagt het direct bij aan het verbeteren van het comfort en het welzijn van de bewoners.

Een goed geïsoleerd en correct geventileerd gebouw voorkomt thermisch ongemak, zoals koude tocht in de winter of oververhitting in de zomer. Deze thermische stabiliteit bevordert een aangenamere en productievere werk- of woonsfeer.

Bovendien is de luchtkwaliteit binnenshuis nauw verbonden met energieprestaties. Een efficiënt, goed onderhouden ventilatiesysteem zorgt voor een optimale luchtverversing terwijl het warmteverlies beperkt blijft. Dit helpt om de gezondheidsrisico's te verminderen die gepaard gaan met opsluiting (concentratie van vervuilende stoffen, overmatige vochtigheid, enz.

Tot slot kan energieoptimalisatie ook het akoestisch comfort verbeteren. Een goede thermische isolatie gaat vaak gepaard met een betere geluidsisolatie, waardoor de geluidsoverlast van buitenaf afneemt en wordt bijgedragen aan een rustiger omgeving.

De voordelen van energieoptimalisatie gaan dus veel verder dan financiële besparingen en maken deel uit van een algemene aanpak om de levenskwaliteit in gebouwen te verbeteren.

Thermische isolatie: de eerste hefboom voor energieprestaties

Thermische isolatie is de basis van elke aanpak om de energie-efficiëntie van gebouwen te optimaliseren. Door een beschermende schil rond het gebouw te creëren, beperk je de warmteoverdracht tussen binnen en buiten aanzienlijk. Hoogrendementsisolatie vermindert niet alleen het energieverbruik, maar verbetert ook het comfort van de bewoners en spaart natuurlijke energiebronnen.

Isolatie van muren, daken en lage vloeren

Het stellen van prioriteiten bij isolatiewerkzaamheden is essentieel om het rendement op de investering te maximaliseren. Het dak heeft prioriteit, omdat dit verantwoordelijk is voor het meeste warmteverlies. Muren zijn de tweede prioriteit, gevolgd door ramen en dan lage vloeren [1].

Voor muren zijn er twee belangrijke technieken beschikbaar: isolatie van binnenuit (ITI) en isolatie van buitenaf (ITE). ITI is voordeliger en biedt een goede prijs-kwaliteitverhouding, terwijl ITE de meeste koudebruggen elimineert zonder de woonruimte te verkleinen [2].

Volgens ADEME [3] zijn lage vloeren verantwoordelijk voor 7% tot 10% warmteverlies. Er zijn twee opties, afhankelijk van de configuratie: isolatie van onderaf (aanbevolen als de begane grond boven een onverwarmde ruimte ligt) of isolatie van bovenaf (noodzakelijk als de vloerplaat of kruipruimte ontoegankelijk is) [3].

Materiaalkeuze: steenwol, cellulosewatten, aerogel

De keuze van het isolatiemateriaal hangt af van veel factoren, niet in het minst van de thermische efficiëntie, gemeten aan de hand van de thermische geleidbaarheid (lambda λ) uitgedrukt in W/m.K. Hoe lager deze waarde, hoe beter de isolatie [4].

Steenwol heeft over het algemeen een warmtegeleidingsvermogen tussen 0,032 en 0,040 W/m.K. Het is brandwerend (klasse A1) en biedt ook goede akoestische isolatie [5]. Het is ook relatief goedkoop (tussen €10 en €20/m²) [5].

Cellulosewatten, gemaakt van gerecycled papier, hebben een warmtegeleidingsvermogen van 0,038 tot 0,042 W/m.K. Door de uitstekende thermische faseverschuiving zijn ze een grote aanwinst in warme klimaten [5]. Het kost tussen €15 en €25/m² [5].

Silica aerogel vertegenwoordigt een opmerkelijke innovatie, met een warmtegeleidingsvermogen van minder dan 0,020 W/m.K [4]. Samengesteld uit 95 tot 98% ingesloten lucht en 2 tot 5% silica, is het tot drie keer meer isolerend dan polystyreen. De hoge prijs beperkt echter nog steeds het wijdverspreide gebruik [4].

Schrijnwerk met hoge prestaties: dubbele/drievoudige beglazing

Ramen spelen een cruciale rol bij het optimaliseren van de energie-efficiëntie van gebouwen. Standaard dubbele beglazing bestaat uit twee ruiten van 4 mm die van elkaar gescheiden zijn door een gaslaag (argon, krypton of xenon) [6]. Deze beglazing is bijzonder geschikt voor het opvangen van zonnewarmte tijdens de koudere seizoenen.

Drievoudige beglazing biedt superieure thermische isolatie, met een Ug-waarde tot 0,5 W/m².K, vergeleken met 2,8 W/m².K voor sommige eenheden met dubbele beglazing [7]. Het wordt in het bijzonder aanbevolen voor zeer koude klimaten, kamers die in de zomer zeer blootgesteld zijn, of passiefhuizen [6].

Luchtdichtheid en behandeling van koudebruggen

Koudebruggen zijn plaatsen waar de isolatie onderbroken of minder effectief is. Ze kunnen tot 30% van het totale warmteverlies van een slecht ontworpen woning veroorzaken [8]. Er zijn twee soorten koudebruggen: lineaire koudebruggen (op de overgang tussen een muur en een vloer) en puntvormige koudebruggen (zoals de verankering van een metalen balk) [8].

Er zijn verschillende oplossingen om deze koudebruggen aan te pakken. Isolatieretouren verlengen de weg van de warmte en verminderen effectief het warmteverlies. Als algemene regel is een retour van 30 tot 60 cm voldoende om een koudebrug aanzienlijk te corrigeren [9].

Externe thermische isolatie is de meest effectieve oplossing om tegelijkertijd de meeste lineaire koudebruggen te behandelen en de continuïteit van de thermische weerstand te garanderen [8]. In bepaalde specifieke gevallen, zoals balkons, is het essentieel om koudebrugonderbrekers te gebruiken [8].
Al met al is thermische isolatie een waardevolle investering die niet alleen de energieprestaties van je gebouw verbetert, maar ook het comfort van de bewoners verhoogt en de erfgoedwaarde behoudt.

Onderhoud van apparatuur: zorgen voor optimale prestaties

Regelmatig onderhoud van uw apparatuur is een essentiële pijler van energieoptimalisatie in gebouwen. Een goed onderhouden systeem verbruikt minder energie en levert optimale prestaties, wat op lange termijn aanzienlijke besparingen oplevert.

Preventief onderhoud van HVAC-systemen

Preventief onderhoud van verwarmings-, ventilatie- en airconditioningsystemen (HVAC-systemen) is van fundamenteel belang om hun blijvende energie-efficiëntie te garanderen. Het omvat een aantal essentiële taken: periodieke reiniging van spoelen, ventilatoren en warmtewisselaars, controleren van het koelmiddelniveau, inspecteren van leidingen en controleren van automatische regelsystemen [10].
In tegenstelling tot curatief onderhoud, dat duur en onrendabel is, anticipeert preventief onderhoud op de toekomstige conditie van uw apparatuur en verbetert het uw algehele efficiëntie [11]. Bovendien kan deze proactieve aanpak tot 2,5% aan wereldwijde CO2-uitstoot voorkomen dankzij warmtewisselaars die optimaal presteren [12].

Filters en ventilatiekanalen reinigen

Verstopte filters en kanalen zijn een belangrijke oorzaak van rendementsverlies. Een verstopt filter veroorzaakt een vermindering van de luchtstroom en kan leiden tot extra verbruik gelijk aan de kosten van een nieuw filter [13].

Om een efficiënt ventilatiesysteem te behouden, volgen professionals deze aanbevelingen op:

Inspectie en stofzuigen van filters elke 3 maanden en jaarlijkse vervanging [13].
Maandelijkse stofverwijdering uit luchtinlaten [14].
Ventilatieroosters elke 6 maanden reinigen en desinfecteren
Het kanaalwerk wordt om de 2 jaar of vaker indien nodig door een professional geïnspecteerd

Ketels, warmtepompen en hybride warmtepompen bewaken

Warmtepompen en boilers vereisen speciale controle om hun efficiëntie te garanderen. Jaarlijks onderhoud van je warmtepomp zorgt ervoor dat deze optimaal blijft werken en voorkomt overmatig energieverbruik [15].

Voor hybride warmtepompen, die een warmtepomp combineren met een condensatieketel, moet het onderhoud bestaan uit het reinigen van de warmtewisselaars, het controleren van de druk in het koelcircuit, het controleren van de dichtheid van de hydraulische circuits en het inspecteren van de brander [16]. Deze werkzaamheden, uitgevoerd door een gekwalificeerde technicus, vormen een investering, maar leveren aanzienlijke besparingen op door de levensduur van de apparatuur te verlengen en de energieprestaties op peil te houden [16].

Uiteindelijk is het afsluiten van een onderhoudscontract met een gekwalificeerde professional de beste manier om ervoor te zorgen dat preventief onderhoud systematisch wordt uitgevoerd, om incidenten te voorkomen en om de energieprestaties van uw installaties op lange termijn te behouden [17].

Schoonmaak- en energiehygiëne: een vaak onderschatte impact

Het regelmatig schoonmaken van de verschillende elementen van een gebouw is een weinig bekende hefboom voor energieoptimalisatie. Toch kan dit vaak over het hoofd geziene aspect aanzienlijke besparingen opleveren zonder dat er grote investeringen voor nodig zijn.

Glasoppervlakken reinigen voor maximale zonnewinst

Vuile ramen verminderen de lichttransmissie aanzienlijk, waardoor overdag extra kunstlicht nodig is. De opeenhoping van stof, stedelijke vervuiling en atmosferische residuen creëert een ondoorzichtige film die de zonnestralen wegfiltert [3]. Deze verminderde transparantie heeft ook invloed op de efficiëntie van passieve zonneverwarming, waardoor thermische systemen dit verlies aan gratis energie moeten compenseren. Bovendien absorberen vuile vloeren meer licht dan ze reflecteren, waardoor de effectiviteit van natuurlijke verlichting wordt beperkt [3].

Voor een optimale reiniging van glazen oppervlakken is het gebruik van puur (kalkvrij) water een effectieve professionele oplossing, omdat het geen resten achterlaat en schrapen en afvegen overbodig maakt [18].

Armaturen afstoffen voor meer efficiëntie

Het eenvoudigweg verwijderen van stof van armaturen kan hun efficiëntie aanzienlijk verbeteren. Het stof dat zich op kapjes en lampen ophoopt, leidt tot een aanzienlijk rendementsverlies: een stoffige lichtbron is 25 tot 40% minder efficiënt dan een schone armatuur [19]. Om de twee jaar reinigen is over het algemeen voldoende om optimale prestaties te behouden [19].

In de context van energie-efficiëntie van gebouwen voorkomt jaarlijkse reiniging een daling van de verlichtingssterkte van 10 tot 15% [20], wat het belang van deze eenvoudige maar effectieve onderhoudspraktijk onderstreept.

Hygiëne van ventilatieroosters en afzuiginstallaties

Het onderhoud van ventilatiesystemen is een directe factor voor gezondheid, besparingen en milieuprestaties [21]. Ventilatieroosters moeten twee keer per jaar worden schoongemaakt voor een optimale luchtverversing [22]. Verstopping kan leiden tot overmatige vochtigheid en het ontstaan van schimmel [22].

Om deze apparaten schoon te maken, verwijder je voorzichtig de openingsklep en veeg je ze af met een vochtige doek. Wees voorzichtig, aangezien deze apparaten vaak gevoelig zijn voor vocht, mogen ze nooit onder stromend water worden gewassen, omdat dit ze kan beschadigen [22].

Dankzij dit regelmatige onderhoud kan de vochtgevoelige technologie de luchtstroom correct aanpassen aan de werkelijke behoeften van de woning, waardoor warmteverlies wordt beperkt en het energieverbruik van de ventilator wordt geoptimaliseerd [4].

Monitoring, controle en digitale hulpmiddelen voor energiebeheer

Digitalisering biedt krachtige hulpmiddelen om de energieprestaties van gebouwen te optimaliseren. Dankzij intelligente technologieën kunt u nu uw energieverbruik monitoren, analyseren en nauwkeurig aanpassen.

Installatie van sensoren en submeters

Submeters geven een gedetailleerd overzicht van het energieverbruik in je gebouw [23]. Deze apparaten identificeren de gebieden, circuits of apparatuur die de meeste energie verbruiken en leiden je zo naar gerichte optimalisatie. Aangesloten IoT-sensoren kunnen over het algemeen zonder ingrijpende werkzaamheden worden geïnstalleerd [5]. Deze apparaten meten in realtime gegevens zoals elektriciteits- en gasverbruik en omgevingstemperatuur, die vervolgens worden doorgestuurd naar een energiebeheerplatform [5].

Gebruik van een GBS om instellingen te automatiseren

Gebouwbeheersystemen (GBS) centraliseren alle gegevens van technische apparatuur en analyseren deze om de prestaties te verbeteren [24]. Deze systemen van de nieuwe generatie bevatten nu het IoT, waardoor alle operationele technologieën gezamenlijk kunnen worden beheerd [25]. Door automatisch de warmte te regelen en verbruiksgegevens te analyseren, identificeren BMS energie-inefficiënties en stellen ze in realtime corrigerende oplossingen voor [26].

Bewakingsplatforms zoals DeltaConso of Citron.io

Citron® verzamelt automatisch gegevens uit verschillende bronnen op één platform [27]. De dashboards geven een duidelijk overzicht van het energiebeheer van uw vastgoedportefeuille [27]. DeltaConso Expert heeft op zijn beurt een interface met OPERAT om de verplichte verbruiksdeclaratie, opgelegd door het decreet voor de tertiaire sector, te vergemakkelijken [6]. Deze platforms zijn essentiële hulpmiddelen voor het definiëren en implementeren van uw strategie voor energiereductie [27].

Conclusie

Het optimaliseren van de energieprestaties van gebouwen is daarom een essentiële stap met het oog op de huidige milieu- en economische uitdagingen. In dit artikel hebt u ontdekt hoe een allesomvattende aanpak die isolatie, onderhoud en reiniging combineert, de prestaties van uw gebouwen radicaal kan veranderen.

Ten eerste is thermische isolatie de essentiële basis van elke energie-efficiëntiestrategie. Door je muren, daken en vloeren goed te isoleren, kun je warmteverlies aanzienlijk beperken. Ook de juiste keuze van isolatiematerialen en hoogwaardig schrijnwerk versterken deze thermische barrière.

Ten tweede is regelmatig onderhoud van je technische apparatuur net zo cruciaal. Een goed onderhouden HVAC-systeem verbruikt minder energie terwijl het de bewoners optimaal comfort biedt. Daarnaast zorgt het regelmatig reinigen van filters en ventilatiekanalen voor een goede luchtkwaliteit binnenshuis zonder energie te verspillen.

Ten derde speelt de vaak verwaarloosde reiniging van glasoppervlakken en armaturen een belangrijke rol in je energiebalans. Schone ramen maximaliseren de gratis zonnewinst, terwijl stofvrije armaturen de efficiëntie van je verlichting verbeteren.

Tot slot bieden digitale tools nu mogelijkheden voor realtime monitoring en optimalisatie. Dankzij submeters, aangesloten sensoren en monitoringplatforms kunt u uw verbruik in detail analyseren en snel bronnen van verspilling identificeren.

Naast de aanzienlijke financiële besparingen dragen deze praktijken actief bij aan de strijd tegen klimaatverandering, terwijl ze het comfort en de gezondheid van de bewoners verbeteren. In het licht van de steeds strengere regelgeving, zoals het decreet voor de tertiaire sector en RE2020, is deze allesomvattende benadering van energieoptimalisatie niet langer een optie, maar een absolute noodzaak.
Uiteindelijk telt elke actie, van de eenvoudigste, zoals het regelmatig schoonmaken van ventilatieroosters, tot de meest complexe, zoals het installeren van een GBS. Samen zullen deze maatregelen niet alleen de ecologische voetafdruk van uw gebouwen aanzienlijk verkleinen, ze zullen u ook helpen te anticiperen op veranderingen in de regelgeving en de waarde van uw vastgoed op de lange termijn vergroten.

FAQs

Q1. Wat zijn de belangrijkste methoden om de energie-efficiëntie van een gebouw te optimaliseren?

De belangrijkste methoden zijn onder andere het versterken van de warmte-isolatie, regelmatig onderhoud van HVAC-apparatuur, reiniging van glasoppervlakken en verlichtingsarmaturen en het gebruik van digitale hulpmiddelen om het energieverbruik te controleren en te beheersen.

Q2. Waarom wordt thermische isolatie beschouwd als de belangrijkste hefboom voor energie-efficiëntie?

Thermische isolatie is essentieel omdat het warmteverlies aanzienlijk vermindert. Goede isolatie van muren, daken en vloeren creëert een beschermende schil rond het gebouw, beperkt de warmteoverdracht en verbetert het comfort van de bewoners terwijl het energieverbruik daalt.

Q3. Welke invloed heeft schoonmaken op de energie-efficiëntie van een gebouw?

Schoonmaken heeft een vaak onderschatte maar belangrijke invloed. Schone ramen zorgen voor maximale zonnewarmte, stofvrije armaturen verbeteren de verlichtingsefficiëntie en onderhoud van ventilatieroosters optimaliseert de luchtverversing, waardoor het totale energieverbruik daalt.

V4: Hoe draagt onderhoud van apparatuur bij aan energieoptimalisatie?

Regelmatig onderhoud van HVAC-systemen, boilers en warmtepompen zorgt ervoor dat ze zo efficiënt mogelijk werken. Dit omvat het reinigen van filters, het inspecteren van leidingen en het controleren van regelsystemen. Preventief onderhoud voorkomt overmatig verbruik en verlengt de levensduur van de apparatuur.

Q5. Welke rol spelen digitale hulpmiddelen in het energiebeheer van gebouwen?

Digitale hulpmiddelen zoals sensoren, submeters en bewakingsplatforms maken een nauwkeurige, realtime bewaking van het energieverbruik mogelijk. Ze maken het gemakkelijker om bronnen van verspilling te identificeren, instellingen te automatiseren via een BMS (Building Management System) en de energieprestaties van het gebouw voortdurend te optimaliseren.